4. Akt III. Scena I. A więc podział

Momentem przełomowym była brytyjska administracja Palestyny. Wzrost niechęci wobec Brytyjczyków zarówno wśród Palestyńczyków jak i Żydów doprowadziło w latach 1936–1939 do wielu starć zbrojnych. Coraz silniejsza była także żydowska Hagana (Obrona). Temu wzrostowi napięcia i ambicji politycznych nie potrafiły niestety przeciwdziałać wybitne autorytety: Gershoma Sholema, Martina Bubera, Judasa Magnesa, zdające sobie sprawę ze skutków eskalacji. Powołane przez nich stowarzyszenie Przymierze Pokoju, którego celem było ustanowienie państwa dwunarodowego, nie odegrało większej roli.
W 1936 r. Brytyjczycy po raz pierwszy zasugerowali ideę stworzenia dwóch odrębnych państw etnicznych w skutek nieusuwalnych różnic między Arabami i Żydami. Wkrótce podjęto negocjacje i zapowiedziano ograniczenie żydowskiej migracji oraz utworzenie państwa palestyńskiego w ciągu 10 lat. Pomysł ten niestety był już wówczas niewykonalny z racji prześladowań Żydów w III Rzeszy. Dopiero w 1947 r. ONZ wygaszając brytyjski mandat doprowadziło do podziału terytorium na dwa państwa25. Niestety tragizm sytuacji objawia się wraz z bojkotem strony arabskiej, gdyż Jerozolima na mocy rezolucji ONZ miała być międzynarodową enklawą na terenie arabskim26. Z perspektywy czasu możemy powiedzieć, że gdyby Arabowie przystali na tą propozycję, wówczas obecny Izrael nie posiadałby prawdopodobnie tak dużego obszaru. Jednak poważniejszą konsekwencją tego bojkotu było to, że odtąd Żydzi motywowali swoje wszelkie działania zbrojne koniecznością przetrwania27.
W 1949 r. na wyspie Rodos, przy współudziale nowego mediatora ONZ Ralpha Bunche, rozpoczęto rozmowy pokojowe. Niestety Palestyńczycy nie potrafili wypracować wspólnego stanowiska (tu widzimy tragiczną sytuację palestyńskich chrześcijan, którzy nie chcieli się wcześniej jednoznacznie opowiedzieć po stronie bojkotujących oenzetowski podział palestyńskich muzułman, wskutek tego coraz silniejsi w rejonie muzułmanie zaczynają represjonować chrześcijan). Państwa Ligi nie chcąc jednoznacznie uznać istnienia Izraela, to jednak zmuszone zostały do zatwierdzenia podziału Palestyny. Transjordania otrzymała Judeę i Samarię, Egipt – Strefę Gazy. 77% terytorium przypadło w udziale Izraelczykom – o 21% więcej, niż przewidywała to rezolucja ONZ z listopada 1947 r.28 Myliłby się ten, kto sądziłby, że zakończyło to konflikty. Państwa arabskie rozpoczynają bojkot Izraela - zarówno polityczny, jak i gospodarczy. Jordania celowo wyburzała zabytkowe synagogi na jerozolimskim Starym Mieście, a Egipt wspierał palestyńskich partyzantów atakujących ze Strefy Gazy.


Scena II. Wojny

Konsekwencją zakazu żeglugi Kanałem Sueskim była wojna tzw. „sueska”, zakończona w marcu 1957 r. militarną klęską Izraela i politycznym sukcesem Egiptu. Zdobytą w ten sposób popularność Gamal `Abd an-Naser stał się wykorzystać na arenie międzynarodowej mianując się rzecznikiem praw Palestyńczyków. Efektem tego było powstanie w 1964 r. Organizacji Wyzwolenia Palestyny, jako przeciwwagi dla popieranej przez Syrię, istniejącej od lat pięćdziesiątych, radykalnej organizacji al-Fatah (Zwycięstwo)29.
Izrael, w obawie o swoją egzystencję, rozpoczyna o świcie 5 czerwca 1967 r. atakiem na Egipt tzw. wojnę sześciodniową. Chociaż do działań wojennych natychmiast dołączyły Syria i Jordania, to jednak o wyniku przesądziło zniszczenie egipskiego lotnictwa zgromadzonego na Synaju. Wieczorem 10 czerwca ustały walki, choć drobne incydenty trwały aż do roku 1970.
We wrześniu 1970 r. umiera w Egipcie prezydent Naser, a jego następca Anwar Sadat w 1972 wycofuje się z układów wojskowych z ZSRR. W niedługim czasie 6 października 1973 – w dniu, w którym rozpoczynało się żydowskie Święto Pojednania i arabski Ramadan – rozpoczyna się nowa wojna30. Przyłącza się do niej armia syryjska. Izraelczycy w desperackim akcie rozbijają front i 11 października ruszają na Damaszek. Tylko zdecydowane stanowisko USA, do którego wcześniej zwróciła się Moskwa, grożąc militarnymi konsekwencjami, powstrzymało Izrael przed zajęciem Syrii. Wkrótce w strefie buforowej obydwu frontów pojawiły się siły międzynarodowe. W lutym 1974 r. Izraelczycy wycofali się w głąb Synaju, a Egipt wznowił żeglugę na Kanale, ale negocjacje pokojowe zakończono dopiero z inicjatywy amerykańskiej w Camp David 5 września 1978 r.
Konflikty te, jakkolwiek mogłoby się wydawać nie dotyczą bezpośrednio relacji izraelsko-palestyńskiej, w rzeczywistości odgrywały jednak bardzo ważną rolę we wzajemnych stosunkach obu nacji. Po pierwsze wpływały na sympatię Palestyńczyków wobec przeciwników Izraela, ale także jednym z argumentów konfliktu zbrojnego była sytuacja Arabów zamieszkujących państwo Izrael.

 

25 Zob. J. Danecki, dz. cyt., s. 221.

26 Zob. J. Palmer (red.), dz. cyt., hasło: Palestyna, s. 508-509.

27 D. Shipler, dz. cyt., s. 32.

28 J. Palmer (red.), dz. cyt., s. 509.

29 Zob. J. Danecki, dz. cyt., s. 221-222.

30 Zob. J. Danecki, dz. cyt., s. 222; Zob. J. Palmer (red.), dz. cyt., s. 294-295.