Top 30 - Najnowsze artykuły

new Po której stronie byliśmy w 1918 roku? Zwycięzców...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
A co działo się na wschodzie? U nas formalnie rządziła z nadania nieistniejących monarchii („dwóch cesarzy”) Rada Regencyjna, która powierzyła Józefowi Piłsudskiemu (przysłanemu przez Niemców z Magdeburga) zwierzchnictwo nad Polnische Wehrmacht należącym do sił zbrojnych kajzerowskiej armii, czyli wojsk pokonanych w tej wojnie. Powołanie instytucji Tymczasowego Naczelnika Państwa było również aktem organu utworzonego przez...
Czytaj więcej

new Pigułka filozoficzna nr 5: problem istnienia świ...

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Hiszpański dramaturg epoki baroku Pedro Calderon de la Barca w jednej ze swych sztuk twierdzi, że świat jest ułudą, a życie ludzkie snem tylko. Czy można tak twierdzić na serio? Przecież ten świat jawi nam się jako oczywisty w swym istnieniu. Każdy normalny, zdrowy na umyśle człowiek słysząc, iż filozofowie usiłują przeprowadzać wnioskowania mające dowieść, że świat istnieje albo wręcz przeciwnie: że nie istnieje, wzruszy...
Czytaj więcej

new Feliks Dzierżyński - najbardziej zasłużony dla...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Synowie i córki zbiedniałej, pouwłaszczeniowej szlachty z ziem byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego mówili po polsku, ale w tamtych czasach to nie język decydował o przynależności etnicznej. Przede wszystkim byli szlachtą. Podkreślali tę przynależność tym mocniej, im bardziej biedniały ich dwory i obejścia. Jako szlachta byli również Litwinami, dokładnie – litewską szlachtą (a nie „ludem litewskim”), hardą, niezależną...
Czytaj więcej

new Polski wkład w bolszewickie zwycięstwo. Józef Piłsudski,...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Wcześniejsza rola „Towarzysza Wiktora” w zasadzie nie zasługuje na uwagę, bo lewicowe bojówki – nawet w okresie strajków w 1905 roku – miały marginalne wpływy. Ich usilne poszukiwania poparcia (i pieniędzy) w państwach wrogich Rosji, w tym również w Japonii, nie stanowiły istotnego zagrożenia dla władz w Petersburgu, a już kompletną klapą i polityczną kompromitacją skończyła się próba wywołania antyrosyjskiego powstania...
Czytaj więcej

new Rozmowa z Jadwigą Milkiewicz o reakcjach indukowanych...

Redakcja: Na czym polegają reakcje chemiczne indukowane światłem?Jadwiga Milkiewicz: Być może nie zdajemy sobie z tego sprawy, ale procesy indukowane światłem są dość powszechne w przyrodzie i technologii. Ogólnie, aby zainicjować jakąkolwiek reakcję potrzebujemy dostarczyć energię do układu. Jest to związane z potrzebą przejścia ponad barierą aktywacji. Za sprawą ogrzewania próbki możemy przenieść cząsteczkę na wyższe...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 4: słowo ujawniające

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
„Na początku było Słowo” – tak przynajmniej twierdzi św. Jan Ewangelista. Ale nie on pierwszy tak twierdził. Pisząc słowa Dobrej Nowiny po grecku i dla Greków, posłużył się terminem przez starożytnych filozofów greckich używanym dla nazwania boskiej siły przenikającej cały wszechświat – siły ożywiającej i rozumnej zarazem, sprawującej nad światem rządy opatrznościowe. Ta boska moc stanowiąca prawa natury i prawa...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Przemysławem Gasztoldem o polskim terroryzmie...

Redakcja: Czy znane są przykłady polskiego terroryzmu z czasów PRL?Dr Przemysław Gasztold: Wbrew rozpowszechnionym opiniom, gdy zbierze się wszystkie incydenty o charakterze terrorystycznym lub takie, którym można przydać takie miano z okresu PRL, może się okazać, że Polska Ludowa wcale nie była wolna od zagrożenia terrorystycznego. Oczywiście kraj nie był targany fenomenem międzynarodowego terroryzmu, bo poza epizodem z Hotelu Victoria,...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 3: cóż to jest prawda?

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Znajdujemy w Ewangelii św. Jana zastanawiającą scenę: oto Jezus postawiony przed Piłatem i wezwany, aby powiedział, kim jest, oznajmia, że po to przyszedł na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Zdumiony Piłat pyta: „a cóż to jest prawda?” i nawet na odpowiedź nie czeka. Namiestnik rzymski, wychowany w kulturze, w której tak wiele rozmaitych ze sobą konkurowało prawd filozoficznych i religijnych, nie wierzył, aby możliwe było...
Czytaj więcej

Rozmowa z Mikołajem Rogóżem o robocie-gąsienic...

Redakcja: Jak działa i do czego służy stworzony przez Pana robot?Mikołaj Rogóż: Mówiąc o robotach ludzie zazwyczaj wyobrażają sobie urządzenia zbudowane z metalu. Rzeczy o metalowych obudowach, z silnikami i urządzeniami nadawczo-odbiorczymi, umożliwiającymi kontrolę. Tylko, czy roboty muszą w ten sposób wyglądać?Wyobraźmy sobie, że chcemy stworzyć bardzo małego robota, urządzenie o wielkości palca, mierzące centymetr lub...
Czytaj więcej

Rozmowa z Aleksandrą Wierzbą i Marcinem Równickim...

Redakcja: Na czym polega projekt „Witamina B12…” i czym są bakterie oporne?Aleksandra Wierzba: Projekt „Witamina B12 jako transporter przeciwbakteryjnych modyfikowanych oligonukleotydów” realizowany jest w ramach grantu NCN „Symfonia”. Biorą w nim udział dwa zespoły. Pierwszy kierowany jest przez prof. Dorotę Gryko z Instytutu Chemii Organicznej, natomiast drugi to zespół prof. Joanny Trylskiej z Centrum Nowych Technologii UW....
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Danutą Solecką o rekordowych rośli...

Redakcja: Co jest interesującego w roślinach?Dr Danuta Solecka: Istnieje przekonanie, że rośliny są nudne. Stoi takie coś zielone albo nie zielone i nie zmienia się. Mimo, że patrzymy intensywnie, nie widać, żeby reagowało. Takie jest powszechne podejście, ale z mojego punktu widzenia rośliny są najciekawszymi organizmami.Można chociażby powiedzieć, że rośliny są organizmami największymi. Słynna metasekwoja, generał Sherman,...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Przemysławem Gasztoldem o terrorystach...

Redakcja: Czy władze PRL utrzymywały kontakty ze światowym terroryzmem?Dr Przemysław Gasztold: Wbrew rozpowszechnionym poglądom, a zwłaszcza wbrew propagandzie w krajach demokracji ludowej, kraje komunistyczne nie były wcale wolne od zagrożenia terrorystycznego. Machina propagandowa praktycznie we wszystkich krajach bloku sowieckiego, ale także całego bloku komunistycznego, bo mam na myśli również Chiny czy Albanię, kultywowała przekonanie,...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 2: oszukać naturę

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Najstarsze tragedie greckie są dziełem Ajschylosa. Niestety nie wszystkie się zachowały. Najstarsza z nich to tragedia Błagalnice – jedyna ocalała część trylogii. Jest w tym utworze wielka i wspaniała scena chóru głoszącego hymn ku czci Zeusa, głównego boga w panteonie greckim. Sławiony jest Zeus jako ten, który całym wszechświatem rządzi, nad wszystkim opatrznościową władzę sprawuje i także człowieka ma w swej opiece....
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Witoldem Modzelewskim o dążeniu Rosji...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Redakcja: Czy Rosja dąży do wojny i rewizji granic w Europie? Prof. Witold Modzelewski: Nie sądzę, aby to, co będzie konsekwencją obecnego stanu rzeczy, czyli nazwijmy to przebudową świata post-integracyjnego, musiało się wiązać z wojną. Wręcz odwrotnie, sądzę, że tak rozumianej wojny, jaką my, pokolenie wychowane w duchowej i materialnej spuściźnie II wojny światowej postrzegaliśmy przez wiele dziesięcioleci już nie będzie....
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Witoldem Modzelewskim o koncepcji ...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Redakcja: Czy projekt Międzymorza jest wykonalny?Prof. Witold Modzelewski: Określenie "Międzymorze" ma bardzo wiele różnych treści i nawet pomijając historyczne znaczenie pojęcia, a koncentrując się na jego współczesnej definicji, musimy przyjąć tezę wyjściową, że droga, którą będziemy kroczyć realizując tę ideę jest bardzo odrębna od współczesnego nam czasu, który kształtuje Unia Europejska. To idea odległa od modelu...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Markiem Kornatem o wojnie polsko-b...

Marek Kornat Ur. w r. 1971 w Krakowie, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (jako szef Zakładu...
Redakcja: Jak doszło do wybuchu wojny polsko-bolszewickiej?Prof. Marek Kornat: Nie da się na to pytanie odpowiedzieć w sposób jednoznaczny. Powodów tej wojny było przynajmniej kilka, dwa zasadnicze i kilka innych. Po pierwsze, strona sowiecka, nowi władcy Moskwy, nie chcieli się pogodzić z egzystencją Polski jako państwa o większych rozmiarach terytorialnych, które będzie od Moskwy naprawdę niezawisłe. Dochodził tu motyw niezmiernie...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Januszem Wróblem o polsko-chińskim...

Redakcja: Jak przebiegała historia polsko-chińskiego sojuszu morskiego?Dr hab. Janusz Wróbel: Sojusz polsko-chiński został zawarty w 1951 r. i w jakimś sensie trwa do dnia dzisiejszego. Co prawda nie był to pełnoprawny sojusz w pełni suwerennych, niepodległych państw, ponieważ Polska i Chiny takimi państwami wówczas nie były. Zaczął się on w głębokiej epoce stalinizmu, zarówno w Polsce jak i w Chinach, które wówczas stały się...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr inż. Maciejem Caderem o MosquitOIL

Redakcja: Jak poważny jest problem wycieku ropy do mórz i oceanów?Dr inż. Maciej Cader: Żeby uświadomić sobie powagę problemu wycieku ropy do mórz i oceanów wystarczy popatrzeć na ostatnie lata. Takim wielkim, spektakularnym, jeżeli tak można powiedzieć, wyciekiem ropy naftowej był wyciek w Zatoce Meksykańskiej w 2010 r. Do samej zatoki wyciekło wtedy ponad 5 mln baryłek ropy naftowej i jeżeli przyjmiemy, że baryłka posiada około...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Markiem Kornatem o Polsce skazanej...

Marek Kornat Ur. w r. 1971 w Krakowie, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (jako szef Zakładu...
Redakcja: Czy pakt Ribbentrop-Beck mógł uratować miliony polskich obywateli?Prof. Marek Kornat: W moim przekonaniu nie mógł, ponieważ sytuacja Polski była absolutnie tragiczna. Każda decyzja skutkowała ogromnymi ofiarami. Jeśli nie doszłoby do decyzji o polskim non possumus wobec Niemiec, to przyszedłby z całą pewnością taki moment, kiedy również za tę decyzję należałobyzapłacić. Rządania niemieckie były bowiem umiarkowane...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 1: dziwny jest ten świat

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Starsi dobrze zapamiętali, a i młodsi jeszcze znają, słynny przebój Czesława Niemena „Dziwny jest ten świat”. Zadziwienie nad światem jest jednak w piosence zarazem doznaniem lęku, ten świat jest dziwny, ponieważ jest przerażający, a przeraża w nim obecność zła. Piosenkarz śpiewa – fraza muzyczna zdaje się brzmieć bezsilną rozpaczą – o grozie ludzkiej rzeczywistości, w której zło przejawia się przez człowieka i skierowane...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Iwoną Wawer o suplementacji diety

Redakcja: Jak rozróżnić suplementy diety prawdziwe od zafałszowanych?Prof. Iwona Wawer: Na rynku pojawiają się czasem suplementy nieodpowiedniej jakości, w tym również i te zafałszowane. Może zdefiniujmy, co znaczy zafałszowany suplement? Otóż z definicji suplement powinien zawierać składniki odżywcze, których mamy niedobór w typowej diecie. Ma uzupełniać dietę, ale nie leczyć, a więc jeśli suplement zawiera jakieś substancje...
Czytaj więcej

Rozmowa z Piotrem Zychowiczem o obłędzie Powstania...

Redakcja: Dlaczego  Pana zdaniem obłędem była decyzja o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego?Piotr Zychowicz: To co się wydarzyło w lipcu, bo decyzja została podjęta 31 lipca 1944 r. było aktem nieodpowiedzialności politycznej, graniczącej z całkowitym szaleństwem i obłędem. Powstanie Warszawskie to jak wiadomo zryw militarno-polityczny, który trzeba oczywiście rozpatrywać na tych dwóch płaszczyznach. Jeżeli chodzi o płaszczyznę...
Czytaj więcej

Rozmowa z Pawłem Poprawą o gazie i ropie łupkow...

Redakcja: Dlaczego projekt wydobycia gazu i ropy łupkowej nie powiódł się w Polsce?Paweł Poprawa: Jesteśmy po doświadczeniach kilku lat dość intensywnych prac poszukiwawczych w północnej i wschodniej Polsce. W pewnym sensie doświadczenia te są negatywne. Można powiedzieć, że cały obszar nie okazał się być kompletnie negatywny z perspektywy zasobów gazu łupkowego czy ropy łupkowej, ale okazał się być trudniejszy niż to zakładano...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Januszem Wróblem o odzyskaniu przez...

Redakcja: Czy Polska straciła rezerwy złota w II wojnie światowej?Dr hab. Janusz Wróbel: W okresie międzywojennym władze państwa polskiego przywiązywały dużą wagę do stabilności pieniądza. W pierwszym okresie II Rzeczpospolitej było z tym nienajlepiej. Jak wiemy w okresie, kiedy funkcjonowała marka polska rozpętała się gigantyczna inflacja i dopiero reforma walutowa ministra Władysława Grabskiego doprowadziła do stabilizacji...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Iwoną Wawer o mitach dotyczących...

Redakcja: Jakie panują obecnie mity dotyczące odżywiania?Prof. Iwona Wawer: Mity dotyczące prawidłowego żywienia wynikają ze zmiany naszych poglądów na to, co jest zdrowe. Kiedyś np. mówiło się, że należy pić bardzo dużo mleka i była taka akcja „pij mleko będziesz wielki”. Mówiono nawet o czterech szklankach mleka dziennie, co oczywiście było porcją bardzo trudną do zrealizowania. Ja się zwykle uśmiechałam widząc tę...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr hab. Michałem Bejgerem o powstaniu K...

Redakcja: Jak powstał księżyc?Dr hab. Michał Bejger: To bardzo dobre pytanie, na które tak naprawdę nie znamy do końca odpowiedzi. Księżyc jest ciekawy dlatego, że ma rozmiar dość podobny do Ziemi. Można go w pewnym sensie nazywać karłowatą planetą. Wydaje mi się nawet, że była kiedyś taka propozycja, aby nazwać układ Ziemia-Księżyc planetą podwójną.Tutaj pojawia się kolejne pytanie. Czy Księżyc był kiedyś fragmentem...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr hab. Jackiem Jemielitym o modyfikacji...

Redakcja: Na czym polega wynalazek pańskiej grupy badawczej?prof. Jacek Jemielity: Nasz wynalazek polega na modyfikacji mRNA, czyli przepisu na białko. W każdej komórce zachodzi proces biosyntezy białka i jest to coś naturalnego. Komórki wykorzystują do tego właśnie cząsteczki informacyjnego RNA jako przepis na konkretne białko. Istnieje pomysł, aby mRNA wykorzystać jako czynnik terapeutyczny w tak zwanej terapii genowej. Terapia ta...
Czytaj więcej

Dwudziestowieczne wizje środkowej Europy

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Przez dzielące te traktaty dwadzieścia jeden lat strona niemiecka przeszła głęboką metamorfozę: z hukiem upadło cesarstwo, a potem republika przekształciła się (legalnie!) w jeszcze bardziej zbrodniczą, rasistowską dyktaturę. Rządy bolszewickie też miały już swoją historię i zmieniły swój status: w 1918 r. uzurpowały sobie reprezentowanie wyłącznie Rosji, godziły się na „niepodległość” (czyli zależność od Niemiec)...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Ewą Mierzejewską o boreliozie i kle...

Redakcja: Co to jest borelioza?Dr Ewa Mierzejewska: Borelioza jest chorobą odkleszczową, wywoływaną przez bakterie typu krętki, należące do kompleksu Borrelia burgdorferi sensu lato. W tym kompleksie możemy wyróżnić trzy główne genogatunki, które mogą zakażać ludzi i wywoływać objawy boreliozy. Są one przenoszone przez kleszcze z gatunku kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Krętki Borrelii mogą być przenoszone przez kleszcze...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Agnieszką Kamińską o badaniu zapalenia...

Redakcja: Czym jest zapalenie opon mózgowych?Dr Agnieszka Kamińska: Zapalenie opon mózgowych to bardzo poważna choroba, wymagająca zazwyczaj hospitalizacji. Ma ona podłoże wirusowe, ale najczęściej bakteryjne. Wywołują ją głównie trzy rodzaje bakterii: Neisseria, Staphylococcus i Haemophilus. My w Instytucie Chemii Fizycznej opracowaliśmy metodę detekcji tychże bakterii z płynu mózgowo-rdzeniowego. Jaką rolę w wypracowaniu metody...
Czytaj więcej