Top 30 - Najnowsze artykuły

new Pigułka filozoficzna numer 7: Przeznaczenie

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
„O nic nie błagaj, bo próżne marzenia, by człowiek uszedł swego przeznaczenia”. Tymi słowy upomniany zostaje król Kreon, bohater tragedii Sofoklesa Antygona. Starożytni Grecy mieli bardzo silne przeświadczenie, że wszystko we wszechświecie, a więc także każdy jednostkowy los ludzki, zmierza w ściśle określonym kierunku, aby osiągnąć z góry wyznaczony cel. I daremne są usiłowania człowieka, aby swój los kształtować –...
Czytaj więcej

new Rozmowa z prof. Andrzejem Chojnowskim o ocenie moralnej...

Redakcja: Jak możemy oceniać postać Józefa Piłsudskiego pod kątem moralnym?Prof. Andrzej Chojnowski: Jeżeli mówimy o Piłsudskim jako agencie, a czasami się ten zwrot pojawia, to po pierwsze pamiętajmy, że określenie agent w każdym języku ma trochę inne znaczenie. W języku polskim agent to ktoś, kogo możemy oceniać pejoratywnie, to raczej obelga czy epitet, niż charakterystyka działalności albo funkcji, jaką odgrywa dany człowiek....
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Rafałem Habielskim o paryskiej ...

Redakcja: Jaka była wizja polskiej polityki wg paryskiej „Kultury”?Prof. Rafał Habielski: Zagadnieniem, które interesowało Jerzego Giedroycia od czasów przedwojennych, tzn. od momentu, kiedy redagował dwa czasopisma poświęcone polityce -„Bunt młodych” i „Politykę”, była kwestia bezpieczeństwa geopolitycznego Polski. Giedroyć uważał, że jest to sprawa najważniejsza, ponieważ Polska znajduje się w stanie potencjalnego...
Czytaj więcej

Rozmowa z Beatą Szczucińską o finansowaniu kultury...

Redakcja: Czym jest kultura wysoka?Beata Szczucińska: Myślę, że powstało na ten temat kilka habilitacji. Nie odważyłabym się chyba zdefiniować kultury wysokiej. Uważam, że wartościowe jest zawsze to, co faktycznie porusza odbiorcę i wchodzi z nim albo z rzeczywistością w dyskurs, a także to, co jest podane w profesjonalny sposób. Możemy oczywiście mówić, że kulturą wysoką jest tradycyjnie teatr, opera filharmonia itd., ale...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Zbigniewem Hundertem o wojnach Rzeczypospolitej...

Redakcja: Co wydarzyło się podczas wojen polsko-tureckich w II połowie XVII w.?Dr Zbigniew Hundert: Przyczyną wojen Rzeczypospolitej z Imperium Osmańskim była agresywna polityka odradzającego się po kryzysie z połowy XVII w. Imperium Osmańskiego, które chciało wykorzystać słabość wewnętrzną Rzeczypospolitej oraz chęć wzmocnienia przez Imperium własnej pozycji międzynarodowej. Osmanom zależało na wzmocnieniu przede wszystkim...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 6: świadomość kresu is...

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Człowiek jest istotą śmiertelną, czyli każdy kiedyś musi umrzeć. Ale właściwie na jakiej podstawie twierdzę, że umrę? Przecież jak dotąd, to umierają inni, ja zaś ciągle żyję! A z tego, że inni umierają, nie można w sposób konieczny wyprowadzić wniosku, że każdy następny też umrze. Wprawdzie bowiem posługujemy się takimi wnioskowaniami – logicy nazywają je indukcyjnymi – w życiu codziennym, ale nie gwarantują one...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Mikołajem Pawlakiem o integracji imigrantów...

Redakcja: Czym jest projekt NIEM?Dr Mikołaj Pawlak: Wiele krajów europejskich ma bogate doświadczenia z integracją różnego rodzaju cudzoziemców i rozwinięte polityki dotyczące ich integracji, która należy do ważnych tematów tamtejszych debat. Uchodźcy natomiast, są w Europie stosunkowo niedużą grupą w porównaniu z większością migrantów, ponieważ większość migrantów to tzw. migranci ekonomiczni. Uchodźcy wymagają szczególnej...
Czytaj więcej

Po której stronie byliśmy w 1918 roku? Zwycięzców...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
A co działo się na wschodzie? U nas formalnie rządziła z nadania nieistniejących monarchii („dwóch cesarzy”) Rada Regencyjna, która powierzyła Józefowi Piłsudskiemu (przysłanemu przez Niemców z Magdeburga) zwierzchnictwo nad Polnische Wehrmacht należącym do sił zbrojnych kajzerowskiej armii, czyli wojsk pokonanych w tej wojnie. Powołanie instytucji Tymczasowego Naczelnika Państwa było również aktem organu utworzonego przez...
Czytaj więcej

Rozmowa z Michałem Przeperskim o wojnie polsko-czechosłowackiej...

Redakcja:  Jakie były przyczyny wojny polsko-czechosłowackiej w 1919 roku?Michał Przeperski: Historia konfliktu polsko-czechosłowackiego w dwudziestoleciu międzywojennym kojarzy nam się na ogół z wejściem polskich wojsk na Zaolzie w październiku roku 1938. Ze wstydem, który najczęściej wiązany jest z tym faktem i świadomością, że II Rzeczpospolita współpracowała wówczas z nazistowską III rzeszą, jako półformalny sojusznik...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 5: problem istnienia świ...

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Hiszpański dramaturg epoki baroku Pedro Calderon de la Barca w jednej ze swych sztuk twierdzi, że świat jest ułudą, a życie ludzkie snem tylko. Czy można tak twierdzić na serio? Przecież ten świat jawi nam się jako oczywisty w swym istnieniu. Każdy normalny, zdrowy na umyśle człowiek słysząc, iż filozofowie usiłują przeprowadzać wnioskowania mające dowieść, że świat istnieje albo wręcz przeciwnie: że nie istnieje, wzruszy...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr hab. Konradem Bobiatyńskim o wojnie polsko-rosyjskiej...

Co wydarzyło się w czasie wojny polsko-rosyjskiej w latach 1654-1667?Dr hab. Konrad Bobiatyński: Wojna Rzeczypospolitej Obojga Narodów z Carstwem Rosyjskim rozpoczęta w 1654 r., której kres przyniósł dopiero rozejm andruszowski w styczniu 1667 r., należała do największych konfliktów w dziejach rywalizacji obu państw o hegemonię w Europie Środkowo-Wschodniej. Od 1648 r. Rzeczpospolita znajdowała się w coraz cięższym położeniu wewnętrznym....
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Andrzejem Królakiem o Księżycu

Redakcja: Jak powstał Księżyc?Prof. Andrzej Królak: W tej chwili istnieją 3 teorie, co do tego, jak powstał Księżyc. Jedna zakłada, że pojawił się on w wyniku zderzenia się Ziemi z innym ciałem. Wkrótce po tym, jak Słońce zaczęło świecić z materii międzygwiezdnej w tym miejscu ukształtowała się nasza planeta i wiele innych obiektów, tzw. protoplanet, a następnie doszło do zderzenia Ziemi z inną protoplanetą. W wyniku...
Czytaj więcej

Feliks Dzierżyński - najbardziej zasłużony dla...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Synowie i córki zbiedniałej, pouwłaszczeniowej szlachty z ziem byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego mówili po polsku, ale w tamtych czasach to nie język decydował o przynależności etnicznej. Przede wszystkim byli szlachtą. Podkreślali tę przynależność tym mocniej, im bardziej biedniały ich dwory i obejścia. Jako szlachta byli również Litwinami, dokładnie – litewską szlachtą (a nie „ludem litewskim”), hardą, niezależną...
Czytaj więcej

Polski wkład w bolszewickie zwycięstwo. Józef Piłsudski,...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Wcześniejsza rola „Towarzysza Wiktora” w zasadzie nie zasługuje na uwagę, bo lewicowe bojówki – nawet w okresie strajków w 1905 roku – miały marginalne wpływy. Ich usilne poszukiwania poparcia (i pieniędzy) w państwach wrogich Rosji, w tym również w Japonii, nie stanowiły istotnego zagrożenia dla władz w Petersburgu, a już kompletną klapą i polityczną kompromitacją skończyła się próba wywołania antyrosyjskiego powstania...
Czytaj więcej

Rozmowa z Jadwigą Milkiewicz o reakcjach indukowanych...

Redakcja: Na czym polegają reakcje chemiczne indukowane światłem?Jadwiga Milkiewicz: Być może nie zdajemy sobie z tego sprawy, ale procesy indukowane światłem są dość powszechne w przyrodzie i technologii. Ogólnie, aby zainicjować jakąkolwiek reakcję potrzebujemy dostarczyć energię do układu. Jest to związane z potrzebą przejścia ponad barierą aktywacji. Za sprawą ogrzewania próbki możemy przenieść cząsteczkę na wyższe...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 4: słowo ujawniające

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
„Na początku było Słowo” – tak przynajmniej twierdzi św. Jan Ewangelista. Ale nie on pierwszy tak twierdził. Pisząc słowa Dobrej Nowiny po grecku i dla Greków, posłużył się terminem przez starożytnych filozofów greckich używanym dla nazwania boskiej siły przenikającej cały wszechświat – siły ożywiającej i rozumnej zarazem, sprawującej nad światem rządy opatrznościowe. Ta boska moc stanowiąca prawa natury i prawa...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Przemysławem Gasztoldem o polskim terroryzmie...

Redakcja: Czy znane są przykłady polskiego terroryzmu z czasów PRL?Dr Przemysław Gasztold: Wbrew rozpowszechnionym opiniom, gdy zbierze się wszystkie incydenty o charakterze terrorystycznym lub takie, którym można przydać takie miano z okresu PRL, może się okazać, że Polska Ludowa wcale nie była wolna od zagrożenia terrorystycznego. Oczywiście kraj nie był targany fenomenem międzynarodowego terroryzmu, bo poza epizodem z Hotelu Victoria,...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 3: cóż to jest prawda?

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Znajdujemy w Ewangelii św. Jana zastanawiającą scenę: oto Jezus postawiony przed Piłatem i wezwany, aby powiedział, kim jest, oznajmia, że po to przyszedł na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Zdumiony Piłat pyta: „a cóż to jest prawda?” i nawet na odpowiedź nie czeka. Namiestnik rzymski, wychowany w kulturze, w której tak wiele rozmaitych ze sobą konkurowało prawd filozoficznych i religijnych, nie wierzył, aby możliwe było...
Czytaj więcej

Rozmowa z Mikołajem Rogóżem o robocie-gąsienic...

Redakcja: Jak działa i do czego służy stworzony przez Pana robot?Mikołaj Rogóż: Mówiąc o robotach ludzie zazwyczaj wyobrażają sobie urządzenia zbudowane z metalu. Rzeczy o metalowych obudowach, z silnikami i urządzeniami nadawczo-odbiorczymi, umożliwiającymi kontrolę. Tylko, czy roboty muszą w ten sposób wyglądać?Wyobraźmy sobie, że chcemy stworzyć bardzo małego robota, urządzenie o wielkości palca, mierzące centymetr lub...
Czytaj więcej

Rozmowa z Aleksandrą Wierzbą i Marcinem Równickim...

Redakcja: Na czym polega projekt „Witamina B12…” i czym są bakterie oporne?Aleksandra Wierzba: Projekt „Witamina B12 jako transporter przeciwbakteryjnych modyfikowanych oligonukleotydów” realizowany jest w ramach grantu NCN „Symfonia”. Biorą w nim udział dwa zespoły. Pierwszy kierowany jest przez prof. Dorotę Gryko z Instytutu Chemii Organicznej, natomiast drugi to zespół prof. Joanny Trylskiej z Centrum Nowych Technologii UW....
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Danutą Solecką o rekordowych rośli...

Redakcja: Co jest interesującego w roślinach?Dr Danuta Solecka: Istnieje przekonanie, że rośliny są nudne. Stoi takie coś zielone albo nie zielone i nie zmienia się. Mimo, że patrzymy intensywnie, nie widać, żeby reagowało. Takie jest powszechne podejście, ale z mojego punktu widzenia rośliny są najciekawszymi organizmami.Można chociażby powiedzieć, że rośliny są organizmami największymi. Słynna metasekwoja, generał Sherman,...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr Przemysławem Gasztoldem o terrorystach...

Redakcja: Czy władze PRL utrzymywały kontakty ze światowym terroryzmem?Dr Przemysław Gasztold: Wbrew rozpowszechnionym poglądom, a zwłaszcza wbrew propagandzie w krajach demokracji ludowej, kraje komunistyczne nie były wcale wolne od zagrożenia terrorystycznego. Machina propagandowa praktycznie we wszystkich krajach bloku sowieckiego, ale także całego bloku komunistycznego, bo mam na myśli również Chiny czy Albanię, kultywowała przekonanie,...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 2: oszukać naturę

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Najstarsze tragedie greckie są dziełem Ajschylosa. Niestety nie wszystkie się zachowały. Najstarsza z nich to tragedia Błagalnice – jedyna ocalała część trylogii. Jest w tym utworze wielka i wspaniała scena chóru głoszącego hymn ku czci Zeusa, głównego boga w panteonie greckim. Sławiony jest Zeus jako ten, który całym wszechświatem rządzi, nad wszystkim opatrznościową władzę sprawuje i także człowieka ma w swej opiece....
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Witoldem Modzelewskim o dążeniu Rosji...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Redakcja: Czy Rosja dąży do wojny i rewizji granic w Europie? Prof. Witold Modzelewski: Nie sądzę, aby to, co będzie konsekwencją obecnego stanu rzeczy, czyli nazwijmy to przebudową świata post-integracyjnego, musiało się wiązać z wojną. Wręcz odwrotnie, sądzę, że tak rozumianej wojny, jaką my, pokolenie wychowane w duchowej i materialnej spuściźnie II wojny światowej postrzegaliśmy przez wiele dziesięcioleci już nie będzie....
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Witoldem Modzelewskim o koncepcji ...

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Redakcja: Czy projekt Międzymorza jest wykonalny?Prof. Witold Modzelewski: Określenie "Międzymorze" ma bardzo wiele różnych treści i nawet pomijając historyczne znaczenie pojęcia, a koncentrując się na jego współczesnej definicji, musimy przyjąć tezę wyjściową, że droga, którą będziemy kroczyć realizując tę ideę jest bardzo odrębna od współczesnego nam czasu, który kształtuje Unia Europejska. To idea odległa od modelu...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Markiem Kornatem o wojnie polsko-b...

Marek Kornat Ur. w r. 1971 w Krakowie, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (jako szef Zakładu...
Redakcja: Jak doszło do wybuchu wojny polsko-bolszewickiej?Prof. Marek Kornat: Nie da się na to pytanie odpowiedzieć w sposób jednoznaczny. Powodów tej wojny było przynajmniej kilka, dwa zasadnicze i kilka innych. Po pierwsze, strona sowiecka, nowi władcy Moskwy, nie chcieli się pogodzić z egzystencją Polski jako państwa o większych rozmiarach terytorialnych, które będzie od Moskwy naprawdę niezawisłe. Dochodził tu motyw niezmiernie...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Januszem Wróblem o polsko-chińskim...

Redakcja: Jak przebiegała historia polsko-chińskiego sojuszu morskiego?Dr hab. Janusz Wróbel: Sojusz polsko-chiński został zawarty w 1951 r. i w jakimś sensie trwa do dnia dzisiejszego. Co prawda nie był to pełnoprawny sojusz w pełni suwerennych, niepodległych państw, ponieważ Polska i Chiny takimi państwami wówczas nie były. Zaczął się on w głębokiej epoce stalinizmu, zarówno w Polsce jak i w Chinach, które wówczas stały się...
Czytaj więcej

Rozmowa z dr inż. Maciejem Caderem o MosquitOIL

Redakcja: Jak poważny jest problem wycieku ropy do mórz i oceanów?Dr inż. Maciej Cader: Żeby uświadomić sobie powagę problemu wycieku ropy do mórz i oceanów wystarczy popatrzeć na ostatnie lata. Takim wielkim, spektakularnym, jeżeli tak można powiedzieć, wyciekiem ropy naftowej był wyciek w Zatoce Meksykańskiej w 2010 r. Do samej zatoki wyciekło wtedy ponad 5 mln baryłek ropy naftowej i jeżeli przyjmiemy, że baryłka posiada około...
Czytaj więcej

Rozmowa z prof. Markiem Kornatem o Polsce skazanej...

Marek Kornat Ur. w r. 1971 w Krakowie, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (jako szef Zakładu...
Redakcja: Czy pakt Ribbentrop-Beck mógł uratować miliony polskich obywateli?Prof. Marek Kornat: W moim przekonaniu nie mógł, ponieważ sytuacja Polski była absolutnie tragiczna. Każda decyzja skutkowała ogromnymi ofiarami. Jeśli nie doszłoby do decyzji o polskim non possumus wobec Niemiec, to przyszedłby z całą pewnością taki moment, kiedy również za tę decyzję należałobyzapłacić. Rządania niemieckie były bowiem umiarkowane...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 1: dziwny jest ten świat

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Starsi dobrze zapamiętali, a i młodsi jeszcze znają, słynny przebój Czesława Niemena „Dziwny jest ten świat”. Zadziwienie nad światem jest jednak w piosence zarazem doznaniem lęku, ten świat jest dziwny, ponieważ jest przerażający, a przeraża w nim obecność zła. Piosenkarz śpiewa – fraza muzyczna zdaje się brzmieć bezsilną rozpaczą – o grozie ludzkiej rzeczywistości, w której zło przejawia się przez człowieka i skierowane...
Czytaj więcej