Żydowscy emigranci także byli przez miejscowych chrześcijan postrzegani jako rywale bardziej zagrażający niż niewykształcone i zubożałe muzułmańskie masy, z którymi łączył ich tylko ten sam język i większość kulturowych tradycji. Palestyńscy chrześcijanie jako pierwsi wydali w Palestynie arabską gazetę, dostarczając w niej ideologicznych i organizacyjnym impulsów dla rodzącego się palestyńskiego nacjonalistycznego ruchu. Poza jednym wyjątkiem (fanatycznych zwolenników Shaikh Izz al-Dina al-Qassama z 1935 r.), religijne wspólnoty w Palestynie nigdy nie kłóciły się na gruncie politycznym, czego przykładem było Stowarzyszenie Muzułmańsko – Chrześcijańskie, które powstało wiosną 1918 r7. Stąd trzy główne cechy ówczesnej palestyńskiej społeczności: klasa średnia to raczej lokalni chrześcijanie w miarę spójni narodowo i politycznie z większością muzułmańską, a palestyński ruch narodowy miał głównie świecki charakter.
Wszystko to zmieniło się wraz z rokiem 1948, (o czym później) kiedy to wspólnota palestyńska właściwie stała się wygnańcami i straciła swoje całkiem niemałe majątki. Niemały wpływ na to miała także islamizacja i wzrost nastrojów fundamentalistycznych wśród palestyńskich muzułman. Oliwy do ognia dolała izraelska polityka, dążącej do skłócenia ze sobą Palestyńczyków odmiennych religii8. Wskutek tego palestyńscy chrześcijanie zaczęli być postrzegani przez islamistów jako kolejne zagrożenie (oprócz żydowskiego).
Palestyńscy muzułmanie nie mieli skutecznej reprezentacji wobec władz mandatowych. Do tego dochodziło wielkie skłócenie pomiędzy znaczącymi dla całej społeczności rodami. W 1920 r. powstała uznana przez Brytyjczyków Najwyższa Rada Muzułmańska. Nie miała jednak ona większego znaczenia i zajmowała się raczej kontrolą sądów koranicznych. Zaczęto jednak zauważać, że w innych krajach będących pod protektoratem państw zachodnich Arabowie posiadali silniejszą władzę czego przykładem była koronacja Fajsala w Damaszku. To wszystko pogłębiało frustrację Palestyńczyków.
Nie do końca słuszna jest opinia wiążąca konflikt z powstaniem Izraela, bo historia ta zaczęła się już w XIX wieku. Wtedy w Palestynie mieszkało ok. 300 tys. osób, ale tylko 5 tys. Żydów! I w tym czasie rabin Zevi Hirsch Kalischer ogłasza mesjanistyczną idee powrotu do Erec Israel9. Znalazł poparcie francuskiego barona Edmonda de Rothschilda, który finansował zakładanie osiedli żydowskich imigrantów na terenie Palestyny10. Stale rosnący w Europie antysemityzm zachęcał do izraelskiego osadnictwa w Ziemi Świętej. Pierwsza alija (fala wychodźstwa), nastąpiła po pogromach w Rosji11. Liczby uchodźców zaczęły być odczuwalne: w 1840 r. - 10 tys. osadników, w 1881 r. – już 24 tys. Pod koniec wieku stanowili już większość mieszkańców Jerozolimy co zaczyna być powodem konfliktów z miejscową, arabską ludnością12.
Natomiast wśród europejskich Żydów, także pod wpływem lewicowych idei rozbudziło się nowe – już nie religijne, ale świeckie poczucie odrębności narodowej. Nurt ten umocniły słowa Teodora Herzla, opublikowane w książce z 1896 r. pod znamiennym tytułem „Der Judenstaat” (Państwo żydowskie)13. Dało to początek nowemu ruchowi politycznemu - syjonizmowi, który został ogłoszony w Bazylei. Lecz był to okres bardzo emocjonalny, w którym uważano, że Ziemia Święta jest podstawowym celem i dobrem żydowskiego państwa. W tym duchu od 1870 r. w okolicach Jaffy rozpoczęła działalność szkoła rolnicza, Mikwe Israel14, oraz powstawały pierwsze kibuce odbieranie jako przejaw syjonistycznego nacjonalizmu: zakładano plantacje oliwek, nawadniano pustynne okolice, a skromne żydowskie przedmieście arabskiej Jaffy zwane Tel Awiw rozrastało się i dziś to Jaffa jest dzielnicą wielkiego Tel Awiwu.

 

7 W. Szczepański, dz. cyt., s. 130-131.

8 D. Shipler, dz. cyt. s. 63.

9 Zob. F. Cardini, Europa a islam. Historia nieporozumienia, Kraków 2006, s. 199, 206.

10 Zob. A. Sabor, art. Cyt., TP 15/2002; W. Szczepański, dz. cyt., s. 44-45.

11 W. Szczepański, dz. cyt., s. 292., D. Shipler, dz. cyt., s. 31.

12 W. Szczepański, dz. cyt., s. 110n, 222, A. Sabor, art. cyt., TP 15/2002.

13 W. Szczepański, dz. cyt., s. 39-42, 55.

14 Tamże, s. 44.