1. Po co się pijacy do nieba ciśniecie?

Ref. Tam gorzałki nie ma, co pijać będziecie?

        Tam gorzałki nie ma, co pijać będziecie?

 

2. Jak pije to pije, jak kradne to kradne

Jak kocham dziewczynę?

 

Ref. To ładne

        To ładne, kocham

 

3. Kochaj mnie kochaj

     Kiedyś mnie rozpoczął

 

Ref. Nie daj opłakiwać moim siwym oczom

        Nie daj opłakiwać moim siwym oczom

 

4. Podobały mi się u Marysi cysie

 

Ref. Żeby nie te cysie nie ożenił bym się

       Żeby nie te cysie nie ożenił bym się

 

5. Kochałem nie znałem

  Kochałem poznałem

 

Ref. Kochałem niewiele poznałem że ciele

Kochałem niewiele poznałem że ciele

 

6. Żeby nie Marysia nie jadł bym ja dzisiaj

 

Ref. Marysia nieboga dała mi pieroga

        Marysia nieboga dała mi pieroga

 

 7. Dana moja dana nie pójdę za pana

 

Ref. Tylko za takiego jak ja jestem sama

        Tylko za takiego jak ja jestem sama

 

Jest to przyśpiewka weselna pochodząca z repertuaru LUDOWEJ KAPELI TARNOGRODZKIEJ. Tematyka zalotno-żartobliwa.

 

„3. Kochaj mnie kochaj

Kiedyś mnie rozpoczął

 

Ref. Nie daj opłakiwać moim siwym oczom

       Nie daj opłakiwać moim siwym oczom”

 

Trzecia i czwarta zwrotka to rodzaj przekomarzania się kobiety z mężczyzną – jak w przyśpiewkach. Widocznego tu podziału możemy dokonać ze względu na temat: - pierwsze dwie zwrotki to temat picia. Pierwsza zwrotka rozpoczyna się zwrotem (apostrofą) do pijaków:

 

„1. Po co się pijacy do nieba ciśniecie?”

 

Pierwszą i drugą zwrotkę łączy temat picia z tematem miłości:

 

 

„1. Po co się pijacy do nieba ciśniecie?

Ref. Tam gorzałki nie ma, co pijać będziecie?

        Tam gorzałki nie ma, co pijać będziecie?

 

2. Jak pije to pije, jak kradne to kradne

Jak kocham dziewczynę?”

 

Temat miłości przeplatany jest tematami: opisem cech zewnętrznych i wewnętrznych Marysi:

 

 „Podobały mi się u Marysi cysie„,

„Marysia nieboga dała mi pieroga”

 

Druga zwrotka od momentu „Jak kocham dziewczynę…” i cała trzecia zwrotka oraz piąta to temat miłości. Czwarta i szósta zwrotka to temat Marysi. Kompozycję utworu zamyka siudma zwrotka – temat małżeństwa. Gdy dokonamy wprowadzenia podziału na męskie i żeńskie kwestie (to, kto śpiewa), to po pierwsze mamy informację utwierdzającą nas o tym ze jest to przyśpiewka weselna – rodzaj przekomarzania się, śpiewania na siebie i do siebie. Po drugie buduje nam się obraz obiektu miłości męskiej i żeńskiej. Pierwsza, druga, czwarta, piąta, szósta – zwrotki są kwestią męską. Trzecia i siódma – kwestie żeńskie. Treść połączona jest według zasady paralelizmu kompozycyjnego. Dwa tematy równoległe to Marysia i miłość, narastające w pewne rozbudowane całości kompozycyjno-treściowe. Łączy je w analogiczny stosunek odpowiedniość dwóch linii rozwijanych z ich udziałem akcji. Jest to stosunek do miłości żeńskiej i męskiej budowany w sposób paralelny. To z kolei pokazuje obraz obiektu uczuć kobiety i mężczyzny i tak mężczyzna kocha ładną kobietę o ładnych „cysiach”, słabo znaną „kochałem nie znałem”, troskliwą żeby nie Marysia nie jadł bym ja dzisiaj”. Obraz kobiety jest budowany głównie w oparciu o cechy fizyczne – zewnętrzne, świadczy o tym przewaga ilościowa takich cech w kobiecie. Kobiecy obraz miłości do mężczyzny budowany jest w oparciu o uczucie miłości „kochaj mnie kochaj”, stosunek seksualny „kiedyś mnie rozpoczął” oraz równość stanu materialnego „Dana moja dana nie pójdę za pana. Tylko za takiego jak ja jestem sama.„ Obraz mężczyzny jest głównie budowany w oparciu o stosunek psychiczno-emocjonalny oraz rozważania natury intelektualnej.

 1. Jedzie Jasio jedzie

     Mija mój ganeczek

 

Ref. Czy ci się nie widzi

         U mnie porządeczek x 2

 

 2. U mnie porządeczek

      I ja sama cała

 

Ref. Przyjedź Jasiu przyjedź

        Dam koniowi siana x 2

 

 3. Dam koniowi siana

      I obrok i obrok

 

Ref. A tobie Jasieńk

        Dwie poduszek pod bok x 2

 

 4. Dwie poduszek pod bok

      I trzecie pod głowe

 

Ref. I tak i Jasiowi

        Dogodzić nie mogę x 2

 

 5. Dogodzisz dogodzisz

       Jeszcze będziesz chciała

 

Ref. Pościel mi łóżeczko

        I połóż się sama x 2

 

7. Łóżko rozścieliła

     Kładła się nie będę

 

Ref. Bo się swego wianka

         Pozbędę pozbędę

 

8. Nie porzucisz sama

     Pozbędziem we dwoje

 

Ref. Będziemy się dorabiać

        Chlebusia oboje x 2

Jest to przyśpiewka weselna, świadczy o tym podział na kwestie męskie i żeńskie. Ilościowa przewaga kwestii kobiecych wskazuje na to, że to kobieta zabiega o względy mężczyzny. Uwaga kobiety jest skupiona na osobie Jasia. Świadczy o tym chociaż by ten fakt, że znamy imię męskie a żeńskiego nie znamy, ponieważ tekst przekazuje najwięcej informacji budowanej z punktu widzenia kobiecego. Sytuację liryczną wyraża tekst od przyjazdu Jasia aż do ich decyzji: „Będziemy się dorabiać

                             Chlebusia oboje”

Zwrotki i refreny są ze sobą połączone za pomocą

 1) modelu1. spójnościowo - łańcuchowego: za pomocą powtórzenia (patrz podkreślenia)

 

Dam koniowi siana

 I obrok i obrok

 

Ref. A tobie Jasieńku

 Dwie poduszek pod bok x 2

 

Dwie poduszek pod bok

I trzecie pod głowe

 

2) rymów, powtórzeń:

Jedzie Jasio jedzie

Mija mój ganeczek

 

Ref. Czy ci się nie widzi

        U mnie porządeczek x 2

 

U mnie porządeczek

I ja sama cała.

 

Pierwsza zwrotka wprowadza nas do sytuacji spotkania:

 

„Jedzie Jasio jedzie

Mija mój ganeczek”.

 

Refren i druga zwrotka są ze sobą połączone za pomocą powtórzenia po raz trzeci, tego co było tematem w refrenie: „U mnie porządeczek”.

I tak temat z refrenem przechodzi w remat stając się tematem następnej zwrotki:

 

 „U mnie porządeczek

I ja sama cała”. – jak w modelu spójnościowo–łańcuchowym. Jednak łańcuszek ten nie przewija się przez całość tylko fragmentarycznie. Brak przejścia z tematu w remat i wprowadzenie nowego tematu wyznacza podział tekstu ze względu na tematy do niego wprowadzone. I tak całość daje się podzielić na pięć segmentów.

W pierwszym segmencie następuje wprowadzenie podmiotu – Jasia.

W drugim – kuszenie, zachęcanie Jasia (flirt) – od drugiej do czwartej zwrotki.

W trzecim – prośba o pościelenie łóżka i wykonanie jej – odpowiada po piątej zwrotce refren i cała szósta zwrotka.

Czwarty segment – pozbywanie wianka - odpowiada refren po szóstej zwrotce i siódma zwrotka.

Piąty – zakończenie – zawiązanie planów dotyczących wspólnej przyszłości - odpowiada refren siódmej zwrotki:

 

„Ref. Będziemy się dorabiać

Chlebusia oboje x2”

 

Podział ten daje się przyporządkować bardziej ogólnemu, składającemu się z:

  1. wstęp – odpowiada mu pierwszy segment.
  2. rozwinięcie – odpowiada mu: drugi, trzeci i czwarty segment.
  3. zakończenie – odpowiada mu piąty segment.

 

Symbole jakie występują:

Ganeczek – ze względu na konstrukcję architektoniczną otwartą, na ganku wita się gości, odpowiada to zaproszeniu do flirtu, otwartości kobiety na Jasia.

Wianek – symbol dziewictwa, czystości. Dziewczyna zapraszając Jasia godzi się utracić wianek.

Chlebuś – symbol dostatku, płodności wyrastał w dzieży która ma podobne konotacje. Nawiązanie do płodności kobiety jak i życzenie dostatku wyrażone w stwierdzeniu „żeby wam nigdy chleba nie zabrakło”.

Koń - symbol męskiej witalności, płodności. Mężczyzna zjawia się na koniu. Koresponduje ze znaczeniem symbolicznym  obrazu zatytułowanego „Szał” Podkowińskiego – naga rudowłosa kobieta na koniu w pędzie erotycznej ekstazy i uniesień.

Siano – często występuje w obrzędach dorocznych jako element medialny – mający możliwość łączenia dwóch światów, umożliwiający przejścia do drugiego świata lub stamtąd tu. Siano w zestawieniu z łóżkiem, poduszkami sugeruje o erotyce przekazu. Sam akt płciowy traktowany jako cel prokreacyjny sugeruje kontakt z tym drugim światem. Dzieje się coś nadzwyczajnego kobieta poczyna nowe życie, rodzi dzieci.

 

1.Głęboka studzienka głęboko kopana

 

Ref. A przy niej Kasieńka jak wymalowana

        A przy niej Kasieńka jak wymalowana

 

2. Stała przy studzience wodę nabierała

 

Ref. Pyta się Jasieńka czy go będziesz chciała?

        Pyta się Jasieńka czy mnie będziesz chciała?

 

      Tematyka i długość utworu wskazują że jest to przyśpiewka weselna. Należy ona także do repertuaru LUDOWEJ KAPELI TARNOGRODZIEJ. Całość utworu dzieli się na dwa segmenty. Podział ten wyznaczają refreny. Budowa refrenów oparta jest na powtórzeniach. Studzienka jest tłem sytuacyjnym a zarazem pretekstem do wtrącenia tematu miłości. Pierwszy segment utworu wprowadza nas do sytuacji, która zaistnieje przy studzience. Zwrotki opisują stan rzeczy odnoszący nas do struktury realno-znaczeniowej studni: „głęboko kopana”, „głęboka”, „wodę nabierała”. Refreny wprowadzają nam podmioty: Kasię i Jasia, które odkrywają motyw stworzenia takiego tekstu. Drugi segment utworu to połączenie studzienki z podmiotem Kasieńką za pomocą czynności jaką podmiot wykonuje przy studzience: „Stała przy studzience wodę nabierała”. W pierwszej części utworu, w pierwszym wersie tematem jest studzienka do, której rematem jest: „ a przy niej Kasieńka jak wymalowana”. Następnie Kasieńka staje się tematem: „stała przy studzience” – który ponownie wprowadza studzienkę. Studzienka to element łączący obydwa segmenty (tło sytuacyjne). Drugi segment gdzie Kasieńka „wodę nabierała” – staje się rematem dla ponownie wprowadzonego tematu Kasieńki „przy studzience”. Całość kompozycji równoważy refren zbudowany z dwóch wersów opartych na powtórzeniu:

Pyta się Jasieńka czy go będziesz chciała?

 Pyta się Jasieńka czy mnie będziesz chciała?

 

Dzięki wprowadzeniu imion w refrenach wiemy, że w piosence występują dwa podmioty: Kasieńka i Jasieńko – zdrobnienie ich imion wskazuje że są oni ważnym elementem utworu – są jego tematem. Obraz ich spotkania zarysowuje się przy studzience, która też jest zdrobniona – z punktu symboliki wody, która znajduje się w studzience. Studnia nie jest elementem przypadkowym spotkania tych dwojga. Woda, wilgoć – potrzebna do życia, wilgoć jest w kobiecym łonie – kobiece łono daje nowe życie. Podobieństwo łona do studzienki coś co daje życie – woda i kobiece łono. Podobieństwo kształtu studzienki „głęboko kopana” do drogi jaką musi pokonać mężczyzna aby poczęło się nowe życie.

 

Reasumując:

Trzy ww. teksty należą do grupy przyśpiewek ludowych, które śpiewa się na części biesiadnej, konsumpcyjnej obrzędu na samym początku i tuż przed nim oraz w trakcie zabawy, wesela. Ich tematyka jest budowana wokół motywów: erotycznych, flirtów, powstają z potrzeby chwili, uwzględniają wadę czy zaletę  konkretnej osoby o której bądź do której je śpiewano, występują jako przerywnik stąd często wynika ich krótkość jednak mogą być bardzo rozbudowane (gdy osoba do której się śpiewa odśpiewuje do adresata, odgryzanie się na ośmieszającym), mają funkcję ludyczną – zabawową, występują w nich symbole odnoszące się do sytuacji obrzędu weselnego, do sytuacji poznania dwojga młodych, zawierają nieraz elementy opisujące jak będzie wyglądała przyszłość młodych- prognozowanie, są nacechowane erotyzmem, często z postaci ludzi towarzyszących podczas obrzędu tworzone są karykatury – wyśmianie wad.