Kategoria: Artykuły - lista artykułów

new Pigułka filozoficzna numer 7: Przeznaczenie

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
„O nic nie błagaj, bo próżne marzenia, by człowiek uszedł swego przeznaczenia”. Tymi słowy upomniany zostaje król Kreon, bohater tragedii Sofoklesa Antygona. Starożytni Grecy mieli bardzo silne przeświadczenie, że wszystko we wszechświecie, a więc także każdy jednostkowy los ludzki, zmierza w ściśle określonym kierunku, aby osiągnąć z góry wyznaczony cel. I daremne są usiłowania człowieka, aby swój los kształtować –...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 6: świadomość kresu istnienia

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Człowiek jest istotą śmiertelną, czyli każdy kiedyś musi umrzeć. Ale właściwie na jakiej podstawie twierdzę, że umrę? Przecież jak dotąd, to umierają inni, ja zaś ciągle żyję! A z tego, że inni umierają, nie można w sposób konieczny wyprowadzić wniosku, że każdy następny też umrze. Wprawdzie bowiem posługujemy się takimi wnioskowaniami – logicy nazywają je indukcyjnymi – w życiu codziennym, ale nie gwarantują one...
Czytaj więcej

Po której stronie byliśmy w 1918 roku? Zwycięzców czy zwyciężonych?

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
A co działo się na wschodzie? U nas formalnie rządziła z nadania nieistniejących monarchii („dwóch cesarzy”) Rada Regencyjna, która powierzyła Józefowi Piłsudskiemu (przysłanemu przez Niemców z Magdeburga) zwierzchnictwo nad Polnische Wehrmacht należącym do sił zbrojnych kajzerowskiej armii, czyli wojsk pokonanych w tej wojnie. Powołanie instytucji Tymczasowego Naczelnika Państwa było również aktem organu utworzonego przez...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 5: problem istnienia świata

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Hiszpański dramaturg epoki baroku Pedro Calderon de la Barca w jednej ze swych sztuk twierdzi, że świat jest ułudą, a życie ludzkie snem tylko. Czy można tak twierdzić na serio? Przecież ten świat jawi nam się jako oczywisty w swym istnieniu. Każdy normalny, zdrowy na umyśle człowiek słysząc, iż filozofowie usiłują przeprowadzać wnioskowania mające dowieść, że świat istnieje albo wręcz przeciwnie: że nie istnieje, wzruszy...
Czytaj więcej

Feliks Dzierżyński - najbardziej zasłużony dla bolszewizmu Polak

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Synowie i córki zbiedniałej, pouwłaszczeniowej szlachty z ziem byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego mówili po polsku, ale w tamtych czasach to nie język decydował o przynależności etnicznej. Przede wszystkim byli szlachtą. Podkreślali tę przynależność tym mocniej, im bardziej biedniały ich dwory i obejścia. Jako szlachta byli również Litwinami, dokładnie – litewską szlachtą (a nie „ludem litewskim”), hardą, niezależną...
Czytaj więcej

Polski wkład w bolszewickie zwycięstwo. Józef Piłsudski, jako tow. Wiktor

Witold Modzelewski Jestem profesorem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego i prezesem Instytutu Studiów...
Wcześniejsza rola „Towarzysza Wiktora” w zasadzie nie zasługuje na uwagę, bo lewicowe bojówki – nawet w okresie strajków w 1905 roku – miały marginalne wpływy. Ich usilne poszukiwania poparcia (i pieniędzy) w państwach wrogich Rosji, w tym również w Japonii, nie stanowiły istotnego zagrożenia dla władz w Petersburgu, a już kompletną klapą i polityczną kompromitacją skończyła się próba wywołania antyrosyjskiego powstania...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 4: słowo ujawniające

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
„Na początku było Słowo” – tak przynajmniej twierdzi św. Jan Ewangelista. Ale nie on pierwszy tak twierdził. Pisząc słowa Dobrej Nowiny po grecku i dla Greków, posłużył się terminem przez starożytnych filozofów greckich używanym dla nazwania boskiej siły przenikającej cały wszechświat – siły ożywiającej i rozumnej zarazem, sprawującej nad światem rządy opatrznościowe. Ta boska moc stanowiąca prawa natury i prawa...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 3: cóż to jest prawda?

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Znajdujemy w Ewangelii św. Jana zastanawiającą scenę: oto Jezus postawiony przed Piłatem i wezwany, aby powiedział, kim jest, oznajmia, że po to przyszedł na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Zdumiony Piłat pyta: „a cóż to jest prawda?” i nawet na odpowiedź nie czeka. Namiestnik rzymski, wychowany w kulturze, w której tak wiele rozmaitych ze sobą konkurowało prawd filozoficznych i religijnych, nie wierzył, aby możliwe było...
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 2: oszukać naturę

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Najstarsze tragedie greckie są dziełem Ajschylosa. Niestety nie wszystkie się zachowały. Najstarsza z nich to tragedia Błagalnice – jedyna ocalała część trylogii. Jest w tym utworze wielka i wspaniała scena chóru głoszącego hymn ku czci Zeusa, głównego boga w panteonie greckim. Sławiony jest Zeus jako ten, który całym wszechświatem rządzi, nad wszystkim opatrznościową władzę sprawuje i także człowieka ma w swej opiece....
Czytaj więcej

Pigułka filozoficzna nr 1: dziwny jest ten świat

Jerzy Kopania nauczyciel akademicki Jerzy Marian Kopania, profesor zwyczajny Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie;...
Starsi dobrze zapamiętali, a i młodsi jeszcze znają, słynny przebój Czesława Niemena „Dziwny jest ten świat”. Zadziwienie nad światem jest jednak w piosence zarazem doznaniem lęku, ten świat jest dziwny, ponieważ jest przerażający, a przeraża w nim obecność zła. Piosenkarz śpiewa – fraza muzyczna zdaje się brzmieć bezsilną rozpaczą – o grozie ludzkiej rzeczywistości, w której zło przejawia się przez człowieka i skierowane...
Czytaj więcej